Opinia Kościoła o GMO

(fragmenty)

Jan Paweł II

1 stycznia 1990 roku

Przesłanie z okazji Dnia Pokoju na Świecie :
""Możemy tylko z obawą spoglądać na ogromne możliwości odkrywane w
dziedzinie nauk biologicznych. Nie jesteśmy jeszcze w stanie ocenić zaburzeń
biologicznych, które mogą wyniknąć z nieprzemyślanych manipulacji
genetycznych i rozwijania bez skrupułów nowych form życia roślinnego i
zwierzęcego, nie wspominając już o zupełnie niedopuszczalnych
doświadczeniach nad życiem ludzkim. Oczywiste jest, że w tak delikatnej
dziedzinie, obojętność czy odrzucenie najbardziej podstawowych norm
etycznych zaprowadzi ludzkość na sam próg autodestrukcji."

11 listopada 2000

Spotkanie Świata Rolniczego (Jubilee of the Agricultural World):
"Ziemia została nam dana do użytku, nie do nadużywania. Jest to zasada, o
której trzeba pamiętać w gospodarce rolnej, gdy chodzi o postęp przez
zastosowanie biotechnologii. Technologie te nie mogą być oceniane tylko na
podstawie natychmiastowych zysków i interesów ekonomicznych. Technologie te
muszą być uprzednio poddane wnikliwej ocenie naukowej i etycznej, aby
zapobiec możliwości dewastacji przez nie ludzkiego zdrowia i przyszłości
ziemi."

15 października 2004

Przesłanie do Pana Jaques'a Diouf'a, Dyrektora Generalnego Organizacji
Narodów Zjednoczonych ds. Żywności i Rolnictwa (FAO), z okazji Światowego
Dnia Żywności.
"Hasło Dnia "Bioróżnorodność dla bezpieczeństwa żywnościowego" uwypukla
praktyczne metody walki z głodem i niedożywieniem, które dotykają tak wielu
z naszych braci i sióstr. Aby osiągnąć cel i zapewnić należyte
bezpieczeństwo żywnościowe, konieczne jest odpowiednie zarządzanie
różnorodnością biologiczną, które zagwarantuje przeżycie różnych gatunków
zwierząt i roślin. Wysiłek ten wymaga podejścia etycznego a nie tylko
technicznego i naukowego, chociaż i te ostatnie niezbędne są do ochrony
zasobów i wykorzystania ich zgodnie z praktycznymi potrzebami ludzkiej
populacji.
Niestety wiele przeszkód stoi dziś na drodze międzynarodowych działań na
rzecz ochrony i zachowania bioróżnorodności. Pomimo coraz bardziej
skutecznych regulacji, wydaje się, że inne interesy zakłócają równowagę
między suwerennością Państw nad zasobami swojego terytorium oraz zdolnością
jednostek i społeczności do zachowania tych zasobów i zarządzania nimi
według rzeczywistych potrzeb. Międzynarodowa współpraca musi wobec tego
opierać się również na zasadzie, według której panowanie nad zasobami
genetycznymi obecnymi w różnych ekosystemach nie może być wyłącznością
jednych ani być źródłem konfliktów; władza ta musi być wykonywana w zgodzie
z naturalnymi prawami ludzkości, które umożliwiają współistnienie różnych
ludów i tworzą ludzką rodzinę.
W tym kontekście bardzo ważne jest pamiętanie o lokalnych społecznościach i
rdzennej ludności. Obszerne dziedzictwo ich kultury i wiedzy związanych z
bioróżnorodnością zagrożone jest zniknięciem z powodu braku właściwej
ochrony. Istnieje rzeczywista i widoczna groźba nadmiernej eksploatacji ich
ziem i zniszczenia ich tradycyjnych siedlisk, jak również niewydolności w
ochronie ich dziedzictwa intelektualnego, którego znaczenie dla zachowania
bioróżnorodności jest powszechnie uznane.
Jest szalenie pilne, aby w wielu dziedzinach zrewidować prowadzoną do tej
pory strategię w celu ochrony wspaniałych i niezastąpionych zasobów planety,
nie tylko w celu osiągnięcia zrównoważonego rozwoju, ale przede wszystkim
rozwoju połączonego z solidarnością. Właściwie rozumiana solidarność jest
modelem jedności, który może inspirować działania jednostek, rządów,
międzynarodowych organizacji, instytucji i wszystkich członków społeczeństwa
obywatelskiego. Jest modelem, który dąży do właściwego wzrostu zasobności
narodów i ludów i której celem jest dobro wszystkich i każdego (zob.
Encyklika Sollicitudo Rei Socialis, n.40). Przezwyciężając egoistyczne
podejście do stworzenia i jego bogactw, solidarność ta zachowuje i chroni
ekosystemy i ich zasoby oraz ludzi, którzy w nich żyją i ich podstawowe
prawa jako jednostek i członków społeczności. Jeżeli solidarność jest twardo
oparta na takim podejściu do człowieka, jego natury i potrzeb, może ona
generować plany, normy, strategie i działania, które będą w pełni trwałe i
zgodne z ideą zrównoważonego rozwoju.
Rozwój, który idzie w parze z solidarnością może zapewnić osiągnięcie celów
nie tylko w dziedzinie ochrony środowiska i wzięcia pod uwagę potrzeb
przyszłych pokoleń, ale również potrzeby sprawiedliwości, uczciwego podziału
zasobów i konieczności współpracy. Są to podstawowe potrzeby ludzkie, na
które Kościół Katolicki był zawsze uważny, wspierając właściwe zastosowanie
wynikających z nich zasad.
Zwierzchnictwo, które Stwórca nam powierzył nad Ziemią i prawo do
korzystania z jej owoców (Gn 1:28), w świetle cnoty solidarności wymaga
szacunku dla planu stworzenia. Oznacza to, że działanie ludzkie nie ma
sprowadzać się do rzucania przyrodzie wyzwań, nawet w celu sięgnięcia nowych
horyzontów, ale wręcz przeciwnie, ma chronić jej zasoby, zapewniając
ciągłość i dostatek dla przyszłych pokoleń.
Te przemyślenia chciałbym ofiarować wszystkim, którzy pragną uczcić Światowy
Dzień Żywności, gdziekolwiek się znajdują, oraz tym, którzy poprzez pracę i
pełnione funkcje robią co mogą, aby pomóc ludzkości uporać się ze zmorą
głodu i niedożywienia. Jest nadzieja że dzisiejsze uroczystości będą
wspierać postępy w kierunku właściwego dzielenia się zasobami planety
lokalnie i globalnie."

Sean McDonagh SSC, ksiądz, misjonarz, Św. Columban (Irlandia):

Głód ma o wiele więcej wspólnego z brakiem reform w dziedzinie własności
ziemi, z nierównościami społecznymi, ze słabą pozycją kobiet w wielu
kulturach, z brakiem dostępu do taniego kredytu i podstawowych technologii,
niż z brakiem super nasion agrobiznesu. Widzimy na przykładzie Argentyny, że
sadzenie soji GM, bardzo dochodowej uprawy, może pogłębiać biedę zwłaszcza
drobnych rolników.
Żyłem w Mindanao podczas suszy spowodowanej przez El Nino w 1983 r.
Brakowało żywności dla plemiennej ludności na wyżynach. Susza zniszczyła ich
uprawy, nie można było pozyskać żywności w dżungli, która była wykarczowana.
W najgorszym momencie suszy korporacje agrobiznesowe nadal eksportowały
tropikalne owoce z niżej położonych terenów. Nie brakowało tam ryżu i
kukurydzy, ale plemienni mieszkańcy nie mieli pieniędzy na ich zakup. Wielu
z nich przeżyło tylko dzięki pomocy organizacji pozarządowych".

Grupa robocza komisarzy ds. środowiska Regionalnych Kościołów Protestanckich
oraz Rzymsko-katolickich Diecezji Niemiec:
"Szacunek wobec życia stworzonego przez Boga jest nadrzędny wobec możliwości
technicznych. Na podstawie dziesięciu poniższych argumentów, niżej podpisani
odrzucają uprawę i przetwarzanie roślin transgenicznych oraz wystosowują
rekomendacje do polityków i parafii:

I. Podważona niezależność konsumenta
Nowe regulacje unijne wnoszą obowiązkowe oznakowanie GMO przez cały proces
produkcji i przetwarzania żywności, dzięki czemu konsumenci mogą wybierać
pomiędzy produktami modyfikowanymi i nie modyfikowanymi. Jednak wybór ten
nie będzie miał sensu, jeżeli, jak istnieją obawy, produkty transgeniczne i
zwyczajne zostaną niechcący zmieszane.
II. Ryzyko dla zdrowia
Modyfikacja genetyczne może wprowadzać nowe proteiny do komórek roślin. Może
to zmniejszyć wartości odżywcze pożywienia i powodować nowe alergie. Do tej
pory uniknięto tego, dzięki przeprowadzeniu testów podczas procesów
autoryzacji. Ale nawet te metody nie są bezbłędne. Dodane geny mogą w
nieprzewidziany sposób wchodzić w interakcję z genami rośliny.
III. Ryzyko ekologiczne
Uprawa roślin odpornych na herbicydy lub owady (zawierające toksyny
owadobójcze), oznacza ryzyko o nieprzewidywalnej skali i konsekwencje dla
środowiska. Oszacowanie ryzyka jest możliwe tylko w długim terminie. Już
jednak istnieją wskazówki, że powstają odporne chwasty i pasożyty oraz
uszkodzone zostają mikroorganizmy w glebie.
IV. Zagrożenie dla różnorodności biologicznej
Uprawa roślin odpornych na herbicydy i owady koliduje z łańcuchami
pokarmowymi i bioróżnorodnością ekosystemów polnych w sposób, który sprawia,
że trudno jest ustalić skutki dla rolnictwa. Naturalna równowaga biologiczna
między szkodnikami i pożytecznymi organizmami jest zaburzona. Niszczenie
bogactwa zasobów genetycznych poprzez stosowanie jednej odmiany nasion i
wielkoobszarowej gospodarki jest również niebezpieczne.
V. Inżynieria genetyczna przyspiesza proces koncentracji i intensyfikacji
rolnictwa
Aktualna koncepcja transgenicznych roślin uprawnych nie powstała na potrzeby
rolników małoobszarowych. Rozpowszechnienie tej technologii wzmaga
konkurencję między rolnikami i zagraża zachowaniu i rentowności lokalnych
systemów użytkowania ziemi przystosowanych do lokalnych warunków.
VI. Zagrożenie dla rolnictwa wolnego od GMO
Nie jest możliwe współistnienie rolników nie używających GMO i używających
GMO zwłaszcza wtedy gdy GMO rozsieją się w sposób niekontrolowany. Dyrektywy
EU przewidują próg 0,9 proc. dopuszczalności zakażenia GMO pozwalający na
nie oznakowanie konwencjonalnych plonów. Nie przewidziano odszkodowań za
straty finansowe spowodowane zakażeniem produktów. Nie ma regulacji
dotyczących odpowiedzialności na wypadek szkód dla rolnictwa i środowiska
spowodowanych przez inżynierię genetyczną. Przeciwnie: to konwencjonalni i
ekologiczni rolnicy będą ponosić koszty zachowania upraw wolnych od GMO i
wykonania odpowiednich testów. Istnienie rolnictwa ekologicznego, wolnego od
GMO, jest szczególnie zagrożone.
VII. Ekonomiczne błędy
Przemysł biotechnologiczny wskazuje korzyści ekonomiczne odmian
transgenicznych - wyższe plony i niższe koszty produkcji. Korzyści te jednak
nie są oczywiste, jeżeli wziąć pod uwagę przykład soi i kukurydzy uprawianej
w USA. Korzyści z okresowo większych plonów należy skorygować o coraz
droższy wkład i spadek cen. W sytuacji, gdy ceny produktów GMO na świecie
maleją, koszty zarządzania produkcją stają się wysokie.
VIII. Spadek użycia insektycydów i herbicydów nie spełnił oczekiwań
Obiecywany spadek zużycia środków chemicznych owadobójczych i
chwastobójczych jest na ogół krótkoterminowy. Jednym z problemów jest fakt,
że organizmy te mogą się uodpornić. Drugim, że zwiększają się inwazje
pozostałych szkodników, co wymaga dodatkowych oprysków, które niwelują
pierwotne korzyści.
IX. Zmonopolizowanie produkcji żywności
Rozpowszechnienie inżynierii genetycznej wiąże się z poszerzeniem możliwości
opatentowania roślin i ich genów. Patenty na żywność niosą ze sobą ryzyko,
że parę międzynarodowych korporacji uzyska wyłączną kontrolę nad całym
łańcuchem produkcji żywności, od genu do talerza. Konflikty związane z
prawami patentowymi w Ameryce ukazują, jak w przyszłości farmerzy mogą
utracić prawo do upraw. Patenty na organizmy żywe nie mają nic wspólnego z
pojęciem własności intelektualnej, dotyczą wydarzeń, zjawisk, organizmów,
które znajdują się daleko poza tym, czego wynalazca dokonał.
X. Mit o zwalczaniu głodu na świecie
Obietnica rozwiązania problemu głodu na świecie za pomocą inżynierii
genetycznej nie jest wiarygodna. Badania i rozwój inżynierii genetycznej
organizuje kilka prywatnych wielkich korporacji, które chronią własne
produkty patentami. Są one tworzone dla potrzeb intensywnego rolnictwa
przemysłowego w klimatycznej strefie umiarowej. Rośliny GMO nie rozwiązują
problemów rolnictwa w tropikach. Patenty i opłaty technologiczne
powstrzymują transfer technologii z bogatej Północy na Południe. Niedobory
żywieniowe nie są kwestią istniejącej ilości pożywienia, tylko jego podziału
i władzy. Nie brakuje żywności na świecie, są poważne nierówności i braki w
dostępie do pożywienia i jego dystrybucji".

http://www.sie.most.org.pl/kampanie1.html

15.03.2008. 08:02