Rzecz o genetycznie zmodyfikowanych organizmach. Część II

Roman Andrzej Śniady & Łukasz Wolski. Artykuł ukazał się w Zielonej Planecie Nr 6/2007 
W czasie Konferencji zorganizowanej przez Koalicję dla Ochrony Polskiej  Wsi  nt. „Geny nie są na sprzedaż! Tradycyjne i ekologiczne rolnictwo zamiast GMO!”,  która odbyła się 25 kwietnia 2007 r. na Wawelu w Krakowie swoje referaty wygłosili  między innymi: Sir Julian Rose, Jadwiga Łopata, Percy Schmeiser, Guy Kastler, Michel Dupont,  Árpád Pusztai, Paweł Połaniecki oraz Zbigniew Hałat.  Dr Pusztai przedstawił referat nt. „Ludzkość nie może sobie pozwolić na ryzyko związane z inżynierią genetyczną”, w którym przedstawił wyniki swoich badań naukowych, a także  dokonał   analizy  warunków politycznych i ekonomicznych prowadzenia badań  naukowych dotyczących genetycznie zmodyfikowanych organizmów. Na zakończenie stwierdził, że wszystkie niezależne badania przeprowadzone do tej pory na GMO-uprawach rolniczych wykazały niepokojący ich wpływ na zdrowie człowieka, ale większość została zignorowana przez przemysł i przez polityków.
Árpád Pusztai podał jak wygląda w praktyce niszczenie nauki poprzez ingerencję w nią świata polityki i przemysłu (www.icppc.pl):
• Jeden na pięciu naukowców dostał nakaz wykluczania lub zmieniania informacji zawartych w dokumentach naukowych.
• Ponad połowa z 3247 respondentów powiedziała, że interesy handlowe forsowane za pomocą interwencji politycznej zmusiły ich do przeinaczenia lub wycofania wyników badań.
• Według ankiety przeprowadzonej przez Institute of Professionals, Managers and Specialists: 30% z 500 respondentów zadeklarowało, iż poproszono ich o wprowadzenie zmian w wynikach badań; 17% o zmienienie wyników tak, by pasowały do pożądanego przez klienta rezultatu;  10% by zmienili wyniki jeśli chcą przedłużenia kontraktu; 3% nakazano niepublikowanie niewygodnych wyników.
• W ankiecie Amerykańskiej Agencji ds. Ryb i Dzikich Zwierząt (US Fish and Wildlife Service) dotyczącej ochrony zagrożonych gatunków roślin i zwierząt respondenci stwierdzili, że: 44% nakazano wstrzymanie danych, które wskazywały na potrzebę ochrony gatunków; 20% poinstruowano, by zrezygnowali ze swej naukowej uczciwości przez wyłączenie lub zmienienie danych lub opinii; 56% znało przypadki, w których interesy handlowe wywołały odwrócenie lub wycofanie decyzji czy wniosków za pomocą interwencji politycznej.
• Badania przeprowadzone przez Narodowy Instytut Zdrowia w USA (NIH) na 103 naukowcach rządowych wykazały: 44 przypadki naruszenia zasad etycznych dotyczących współpracy z firmami farmaceutycznymi, a 9 mogło naruszyć prawo karne.
• Departament Zdrowia i Usług w USA otrzymał 274 skargi o domniemanych wykroczeniach w 2004 r. W związku z niedostatecznym personelem mogli oni zbadać jedynie 23 przypadki.

 W wywiadzie udzielonym dla „Magazynu Obywatel” dr Árpád Pusztai mówi, że głównym powodem do niepokoju  jest fakt, że nie mamy jak dotąd żadnych „twardych” dowodów dotyczących bezpieczeństwa żywności zmodyfikowanej genetycznie. Według jego opinii do głównych niebezpieczeństw potwierdzonych naprawdę rzetelnymi badaniami, zaliczyć należy problemy z funkcjonowaniem układu odpornościowego, zwiększone ryzyko reakcji alergicznych,  obniżoną wartość odżywczą produktów poddanych manipulacji w stosunku do ich konwencjonalnych odpowiedników oraz problemy z reprodukcją.
Dr Pusztai stwierdza dalej, że najważniejszym zadaniem w walce z GMO-lobby  jest ujawnianie skali skorumpowania badań naukowych nad organizmami genetycznie modyfikowanymi, na co jest przecież wiele bezstronnych dowodów. Należy także wyjaśnić obywatelom, że nie mogą się spodziewać rzetelnych opinii ze strony przekupionych naukowców. Ludzie muszą egzekwować swoje demokratyczne prawo do otrzymywania informacji o sprawach, które ich dotyczą. To właśnie oni, ludzie/konsumenci będą ponosić bezpośrednie ryzyko negatywnych następstw, muszą zatem żądać od polityków, by niezwłocznie wprowadzili niezależne badania nad bezpieczeństwem zmodyfikowanych produktów  („Mity i fakty o mutantach” rozmowa Michała Sobczyka  z dr. Árpádem Pusztai – Magazyn Obywatel Nr 5/2007). 

Stanley W. B. Ewen i Árpád Pusztai  w artykule “Effect of diets containing genetically modified potatoes expressing Galanthus nivalis lectin on rat small intestine”  (The Lancet,  1999, Vol. 354, s.1353-1354)  udowadniają, że u szczurów karmionych  ziemniakami produkującymi substancję owadobójczą (lectin GNA) wykryto nadmierny rozrost komórek ściany żołądka i jelit. 
Inne badania na zwierzętach, karmionych żywnością genetycznie zmodyfikowaną również przynoszą ważne wnioski:
• „Endotoksyny BT zawarte w roślinach transgenicznych odpornych na szkodniki Lepidopterae i Coleopterae ze względu na wysoką ich koncentrację, w wielu wypadkach są bardziej niebezpieczne dla zdrowia ludzi niż racjonalnie stosowane środki ochrony roślin.” (Narkiewicz-Jodko J., 2005),
• „Fragmenty zmienionych genów występujących w ziarnach, znaleziono we krwi, w wątrobie, śledzionie i nerkach świń karmionych genetycznie modyfikowaną żywnością.” (z raportu Raffaele’a Mazza’y, www.gmwatch.org),
• doświadczenie przeprowadzone przez dr Irinę Ermakovą z Rosyjskiej Akademii Nauk polegało na karmieniu szczurów kukurydzą tradycyjnie wyprodukowaną oraz zmodyfikowaną genetycznie. U szczurów karmionych odmianą transgeniczną zauważono poważne niekorzystne zmiany zdrowotne, które ujawniły się m.in. poprzez podwyższoną liczbę białych krwinek lub zaburzeniem pracy u samców czy znaczący poziom cukru we krwi w przypadku samic (www.regnum.ru).M. Lappé i B. Bailay w „Against the Grain – The Generic Transformation of Globar Agriculture” pytają wprost: „Genetic engeneering is revolutionizing the world’s food production, but for whose benefit and at what cost to consumers and to the environment?” – „Inżynieria genetyczna rewolucjonizuje produkcję pożywienia świata, ale dla czyjej korzyści i jakim kosztem dla konsumentów i środowiska?” Warto, byśmy i my zapytali o to najpierw siebie, a potem naszych przedstawicieli we władzach samorządowych, ogólnopolskich oraz europejskich – Czy warto narażać ludzkość na tak niebezpieczną wizję świata?

W ramach  Kampanii przeciwko GMO w Polsce czternastego października 2007 roku w siedzibie Koalicji dla  Ochrony  Polskiej Wsi (International Coalition to Protect the Polish Countryside) w Stryszowie koło Wadowic  odbyła się Konferencja nt. „Nie jedz, nie produkuj tego”, podczas której autor książki „Nasiona kłamstwa czyli o łgarstwach przemysłu i rządów na temat żywności zmodyfikowanej genetycznie” Jeffrey M. Smith  wygłosił referat pt. „Nie jedz i nie produkuj tego! Udokumentowane fakty na temat zdrowotnych, środowiskowych i ekonomicznych zagrożeń GMO”. Jeffrey M. Smith jest największym autorytetem w sprawie zagrożeń zdrowia związanych z żywnością genetycznie modyfikowaną oraz kontrowersji wokół dopuszczenia jej na rynek . Jest także autorem książki  „Genetic Roulete. The Documented Health Risks of Genetically Engineered Foods”. Odwiedził 25 państw na sześciu kontynentach. Udzielił setki wywiadów, dzięki którym głos jego dotarł do milionów ludzi. Wyprodukował również film „Hidden Dangers in Kid’s Melas”. Jest dyrektorem Institute for Responsible Technology (http://www.responsibletechnology.org) (Instytut Odpowiedzialnych Technologii).

Podczas spotkania, w którym uczestniczyli goście z Polski, USA, Austrii i Włoch, Jefferey M. Smith w bardzo interesujący sposób przedstawił nam problematykę związaną z GMO  w  USA i w Świecie.Jeffrey M. Smith podał wiele przykładów na temat udowodnionej szkodliwości żywności zmodyfikowanej genetycznie. W Wielkiej Brytanii stwierdzono, że po wprowadzeniu soi GMO wzrosła liczba przypadków wystąpienia alergii u ludzi o 50% (w: Opracowanie J. Smith), a w jedynie opublikowanych badaniach nad wpływem żywności genetycznie modyfikowanej na ludzi, stwierdzono, że części genu z GMO-soi przenoszą się do DNA bakterii ludzkiego przewodu pokarmowego (w: Opracowanie J. Smith). Po zaprzestaniu spożywania takiej soi ludzie mogą nadal być narażeni na działanie alergicznego białka, które jest ciągle produkowane w ich jelitach. W gotowanej GMO-soi wykryto siedmiokrotnie wyższy poziom jednego z jej alergenów – inhibitora trypsyny – niż w soi  wyprodukowanej metodami ekologicznymi (w: Opracowanie J. Smith). Soja genetycznie zmodyfikowana zawiera nowe nieznane białko, którego ekologiczna soja nie zawiera. Białko to może reagować z przeciwciałami IgE, co może doprowadzić do niebezpiecznych reakcji uczuleniowych (w: Opracowanie J. Smith). Musimy też wiedzieć, że produkty żywnościowe powstałe z Bt-roślin  (odpornych na szkodniki) zawierają Bt-toksynę, a GMO rośliny produkują  jej od 3000 do 5000 więcej niż jest jej w roztworach Bacillus thuringensis  stosowanych w rolnictwie. (w: Opracowanie J. Smith).

W 2005 roku zespół lekarzy doniósł  o reakcjach alergicznych, które występują wśród  robotników rolnych pracujących na indyjskich polach bawełny Bt. Alergii takiej nie stwierdzono u pracowników na plantacjach bawełny ekologicznej.
Jak wiemy, występuje kilka odmian kukurydzy wytwarzających toksynę Bt. Toksyna ta może być spożyta lub trafić do płuc razem z pyłkami tej rośliny. Brytyjska Joint Food Safety and Standards Group w 1998 roku podała, że wdychanie pyłków roślin GMO, może spowodować przeniesienie obcych genów do DNA  bakterii żyjących w układzie oddechowym (w: Opracowanie J. Smith). Jednym słowem jeśli geny Bt przeniosą się do bakterii ludzkich, występujących w płucach lub w jelitach, to mikroorganizmy te mogą zamienić się w żywe fabryki pestycydów, które będą produkować przez wiele lat toksynę- Bt.
Jeffrey M. Smith stwierdził w swoim wystąpieniu  także, że badacze, którzy odkrywają zagrożenia wywoływane przez żywność GMO są zwalniani z pracy, pozbawiani możliwości pracy w środowisku akademickim, a czasami wręcz zastraszani.

W „Genetycznej ruletce” przestrzega autor przed brakiem kontroli nad GMO.  Z książki możemy dowiedzieć się między innymi,
że „Kobiety w ciąży, jedząc genetycznie modyfikowaną żywność, mogą narazić swoje dzieci na niebezpieczeństwo”,
że „Dzieci są trzy do czterech razy bardziej podatne na alergie niż dorośli i są najbardziej narażone na śmierć z powodu alergii pokarmowej” ,
 że „Dzieci spożywają dużą ilość produktów, które mogły być poddane inżynierii genetycznej. Ich dieta zawiera wyższy procent kukurydzy niż dieta dorosłych  (www.icppc.pl).

Po przeczytaniu książki pt. „Nasiona  kłamstwa czyli o łgarstwach przemysłu i rządów na temat żywności zmodyfikowanej genetycznie” oraz po spotkaniu w Stryszowie wiemy jedno, że GMO - żywność, że GMO - technologie w rolnictwie muszą zniknąć, że walka z GMO w rolnictwie, że walka z GMO w naszej lodówce ma sens i daje ona wyniki. Nie wolno nam się poddawać, należy walczyć i mieć nadzieje, że wreszcie zwycięży dobro człowieka, a nie interes wielkich korporacji i przemysłu biotechnologicznego.

W swojej książce pt. „Nasiona kłamstwa” Jeffrey M. Smith pisze także  - „Nie da się zaprzeczyć, że cały świat zwrócił szczególną uwagę na opór Polski przeciwko żywności modyfikowanej genetycznie. (…). Dziękujemy wam. Mam nadzieję, że wkrótce będziemy razem cieszyć się naszą planetą, wolna od genetycznie zmodyfikowanych organizmów”.

W Stryszowie na łonie polskiej natury pomyślałem sobie tak, że przecież tak naprawdę, to technologie GMO mogą być dużo groźniejsze dla natury i człowieka niż technologie związane z energetyką jądrową. Bo przecież nikt – w imieniu konsumenta -  nie sprawuje tak naprawdę dokładnej, uczciwej i niezależnej kontroli nad GMO.  GMO mogą  być wkrótce praktycznie  wszędzie!
Czy „GMO-Czarnobyl” jest w przyszłości możliwy?

Jeśli będziemy dalej na to pozwalać, to za chwilę na każdym  polu, w każdym ogrodzie będą rosły małe „GMO - reaktory” szkodliwe dla świata roślin i zwierząt, a przede wszystkim szkodliwe dla ludzi, dla przyszłości całej ludzkości na Ziemi.

Jean Guilaine francuski archeolog stwierdza w książce „Najpiękniejsza historia ludzkości” następujący fakt: „Człowiek istnieje od trzech milionów lat. A żywot łowcy-zbieracza pędził przez 2990000lat! Neolityczny przełom trwał więc niecałe sto wieków, zaledwie tysięczny ułamek naszych dziejów…Tyle co nic w skali ludzkiej przygody(…). Wielka mutacja ludzkości nastąpiła, jak wiemy jednocześnie z osadnictwem, około 10000 lat temu, i wywołała reakcję łańcuchową prowadzącą do rozbudowanego społeczeństwa, cywilizacji, władzy, wszystkich tych rzeczy, które określają ramy współczesnego życia” .

Reakcja łańcuchowa trwa! A jaki będzie jej koniec? Jaki będzie koniec ludzkiej przygody i kiedy on nastąpi? Na pewno nie może o tym zdecydować przemysł biotechnologiczny! Nie możemy do tego dopuścić!

Dr Roman Andrzej Śniady
Mgr Łukasz Wolski


Literatura:
1.Ewen S.W.B, Pusztai Á., 1999: Effect of diets containing genetically modified potatoes expressing Galanthus nivalis lectin on rat small intestine. The Lancet,  1999, Vol. 354, s.1353-1354.

2.Langaney A., Clottes J., Guilaine J, Simonnet D., 1999: Najpiękniejsza historia człowieka. Wydawnictwo Cyklady. Warszawa. ss 158.
3.Lappé M. i Bailay B., 1999: „Against the Grain – The Genetic Transformation of Global Agriculture” Earthscan Publ. Ltd, London.
4.Narkiewicz - Jodko J., 2005: www.iccpc.pl/pl/gmo/index.php?id=18; "Opinia: GMO a produkcja roślinna”, 16.12.2005 „Organizmy transgeniczne – zagrożenia i korzyści”).
5.Pusztai Á., 2007: Ludzkość nie może sobie pozwolić na ryzyko związane z inżynierią genetyczną, Materiały Konferencyjne  -  http://www.icppc.pl
6.Remakova  I.: www.regnum.ru/english/526651.html
7.Smith. J. M., 2007: Opracowanie: Żywność genetycznie modyfikowana - bezprecedensowe zagrożenie dla zdrowia. ss.6.
8.Smith. J. M., 2007: Nasiona kłamstwa czyli o łgarstwach przemysłu i rządów na temat żywności zmodyfikowanej genetycznie. Oficyna Wydawnicza 3.49, Poznań. ss.303.
9.Smith. J. M., 2007: Genetyczna ruletka – cytaty  z www.icppc.pl
10.Sobczyk M., 2007: Mity i fakty o mutantach” rozmowa   z dr. Árpádem Pusztai – Magazyn Obywatel Nr 5, s.21-23.
11.Strona internetowa: www.gmwatch.org/archive2.asp?arcid=5866

30.01.2008. 16:00