Co nowego s³ychaæ o wp³ywie ro¶lin genetycznie zmodyfikowanych (GMO) na ¶rodowisko i pszczo³y? Cz.III

Wac³aw ¦wiêcicki


“Alarmuj±cy spadek populacji pszczó³ w Stanach Zjednoczonych i Europie objawia ¶wiatu potencjaln± ekologiczn± apokalipsê, która mo¿e ograniczyæ zasoby  ¿ywno¶ci i wymie¶æ ludzko¶æ.”  stwierdzi³ w swoim artykule pt. “Wielka epidemia pszczela mo¿e uderzyæ w rolnictwo” Ben B. Boothe – amerykañski ekspert ds ekonomii i ¶rodowiska.

Czy istnieje bezpieczna odlego¶æ od upraw GMO dla pszczó³?

 

 W Wielkiej Brytanii w miodzie pochodz±cym z farmy Davida Rolfe w Newport-on-Tay oddalonej 2 mile od poletek do¶wiadczalnych z rzepakiem transgenicznym RR wykryto materiê GMO. Test kontrolny przeprowadzony przez niezale¿ne niemieckie laboratorium GeneScan z Bremen potwierdzi³ obecno¶æ genu odporno¶ci na pestycyd w materiale zebranym przez pszczo³y. Fakt, ¿e materia³ GMO przewêdrowa³ tak du¿± odlegló¶æ  “narazi³ na kpiny propozycje rz±du Wielkiej Brytanii aby ustanowiæ 50-200 metrowe strefy buforowe  dooko³a upraw GMO aby chroniæ s±siednich rolników”, co skwapliwie podano w gazecie The Sunday Times 15 wrze¶nia 2002 roku.

Czy odlego¶æ 5 km dla rzepaku transgenicznego jest wystarczaj±ca aby unikn±æ krzy¿owego zapylenia i zniszczenia ró¿norodno¶ci biologicznej po¿ytków pszczelich? Profesor Tim Lang z Thames Valley University uzna³ wcze¶niejsze zapewnienia przemys³u i rz±du, ¿e strefy buforowe zagwarantuj± bezpieczeñstwo za nieaktualne. Istnieje du¿e niebezpieczeñstwo, ¿e cechy odporno¶ci , np. na antybiotyk zostan± przeniesione na zwierzeta i ludzi. www.ngin.org.uk

Kukurydza Bt, której powierzchnia osi±gnê³a w 2006 roku 35% upraw kukurydzy w USA, mo¿e powodowaæ nieoczekiwane konsekwencje w skali ekosystemów, wskazuj± badania opublikowane 8 pa¼dziernika 2007 roku przez Amerykañsk± Akademiê Nauk.   Badania przeprowadzone na  4 Uniwersytetach: Indiana, Loyola w Chicago, Notre Dame oraz Po³udniowego Illinois wykaza³y, ¿e kukurydza Bt mo¿e zniszczyæ ekosystemy wodne. Sp³ukane do cieków i zbiorników wodnych czê¶ci ro¶lin (detrytus) i py³ki zawierajace toksyny Bt s± niebezpieczne dla owadów bytujacych w zbiornikach wodnych, naprzykad chru¶cików   oraz innych owadów, które stanowi± po¿ywienie ryb i gadów bytuj±cych nawet w du¿ej odlego¶ci od upraw Bt. W badaniach laboratoryjnych na Uniwersytecie Indiana stwierdzono, ¿e spo¿ycie py³ku Bt przez chru¶ciki ograniczy³o ponad dwukrotnie ich wzrost oraz zwiêkszy³o ich ¶miertelno¶æ, po nara¿eniu ich na 2-3 razy wiêksze stê¿enia py³ku ni¿ stwierdzone w badanych miejscach. Jennifer Tank z Uniwersytety Notre Dame uwa¿a, ¿e , “zasiêg negatywnego wp³ywu upraw kukurydzy Bt na ekosystemy wodne nie zosta³ poznany, choæ prawdopodobnie zale¿y od wielu czynników, takich jak: stan ¶rodowiska, praktyki rolnicze, warunki pogodowe czy klimatyczne”.   [na podstawie: US National Science Foundation Press Release 09 October 2007] Wnioski z tych badañ uzupeniaj± wcze¶niejsze badania, które wskazywa³y, ¿e toksyny Bt niszcz± po¿yteczne owady bytuj±ce w glebie.

Dlaczego badania podjêto tak pó¼no?

Przyznanie licencji w USA na uprawê kukurydzy Bt w 1996 roku wymaga³o przeprowadzenia badañ testujacych jej wpyw na organizmy wodne w Amerykañskiej Agencji ¦rodowiska, Do badañ wykorzystano skorupiaki (Daphnia) u¿ywane do testów toksykologicznych, a nie owady bli¿ej spokrewnione ze zwalczanymi szkodnikami, co zauwa¿y³ Todd V. Royer z Uniwersytetu Indiana. Naukowcy planowali ponownie zbadaæ wpyw kukurydzy Bt na ¶rodowisko przyrodnicze ju¿ w 1999 roku, kiedy zauwa¿ono niekorzystne oddzia³ywanie  kukurydzy Bt na du¿e motyle (Monarch), chocia¿ wtedy rz±dowe s³u¿by rolnicze twierdzi³y, ¿e nie ma istotnego zagro¿enia dla motyli. Cytowane badania na chru¶cikach przeprowadzono w latach 2005-2006 na polach intensywnej uprawy kukurydzy Bt w Pólnocnej Indianie sfinansowane przez Narodow± Fundacjê Nauki.
Publikacja “Toxins in transgenic crop products may affect water stream ecosystems” jest dostêpna na stronie www.pnas.org/cgi/content/abstract/0707177104v1.

Batalie na najwy¿szym szczeblu
Minister rolnictwa Niemiec Horst Seehofer domaga³ siê 26 listopada 2007 od Unii Europejskiej zawieszenia procedur dopuszczania nowych produktów i nasion do czasu oceny mo¿liwosci wprowadzania GMO przez poszczególne pañstwa. Domaga³ siê ponadto zaniechania upraw GMO do czasu zrewidowania obowiazujacych procedur ich dopuszczania, które ostro skrytykowa³o wiele krajów unijnych. W 2005 roku g³o¶nym faktem politycznym by³o nie uznanie przez komitet ekspertów EFSA za istotne badañ rz±du Grecji, które wskazywa³y, ¿e “w konsekwencji podawania pszczo³om py³ku Bt spo¿ywa³y one du¿o mniej pokarmu od pozosta³ych.” Minister Seehofer uzna³, ¿e na procedury, które upowa¿niaj± Europejsk± Agencjê Bezpieczeñstwa ¯ywno¶ci (EFSA) do oceny ryzyka generowanego przez genetycznie zmienione organizmy dla zdrowia cz³owieka, zwierz±t i dla ¶rodowiska, ma wpyw przemys³ biotechnologiczny.

Minister Seehofer zaproponowa³, aby decyzje w sprawie aprobat ro¶lin GMO w UE podejmowaæ wy³±cznie na podstawie wyników badañ naukowych i aby  znie¶æ zwyczaj g³osowañ politycznych nad tymi sprawami, w Radzie Ministrów i w Komisji Europejskiej, poniewa¿ podejmowanie decyzji w sprawach naukowych przez gremia polityczne jest zbyt ryzykowne.  Zaproponowa³, aby do zadañ gremiów politycznych nale¿a³o tylko okreslanie zasad uprawy i etykietowania. (www.forbes.com/feeds/ap/2007/11/26/ap4372243.html)

Dyrektor Instytutu dla Odpowiedzialnej Technologii Jeffrey Smith napomnia³ 2 grudnia 2007 roku,  rz±d USA aby rozwa¿y³ listê 65 czynników ryzyka ¿ywno¶ci i produktów GMO dla zdrowia opracowan± w ci±gu ostatnich 2 lat przez zespó³ ponad 30 naukowców z ca³ego ¶wiata. Jeffrey Smith autor ksi±¿ki pt. “Nasiona podstêpu” (ang.  Seeds of Deception) w opracowaniu pt. “Genetyczna Ruletka: Udokumentowane ryzyka zdrowotne ¿ywno¶ci genetycznie modyfikowanej” informuje, ¿e “GMO stwarza ryzyko wyst±pienia tysiêcy reakcji toksycznych  i alergicznych, chorób, bezp³odno¶ci, a nawet ¶mierci zwierz±t”. Wiele zwierz±t unika³o spo¿ycia pasz GMO, gdy mia³y inn± paszê do wyboru. Jeffrey Smith stwierdzi, ¿e “rz±dowe metody oceny bezpieczeñstwa nie s± zdolne do kompetentnej identyfikacji wiêkszo¶ci z wymienionych 65 czynników ryzyka.” Jego zdaniem dostarczy³ on wystarczaj±ce dowody uzasadniajace wycofanie ze spo¿ycia ca³ej ¶wiatowej produkcji ¿ywnosci i paszy GMO. (Na podstawie: Bangkok Post, 3 grudnia 2007)

Jak donios³a 6 grudnia 2007 Agencja prasowa Reuters, minister rolnictwa Francji formalnie zawiesi³ handel nasionami kukurydzy Bt MON 810 do czasu g³osowania nad nowym aktem prawnym dotycz±cym biotechnologii, które ma sie odbyæ w lutym 2008 r. Paradoksalnie, tego samego dnia w Niemczech zniesionio okresowy zakazu sprzeda¿y kukurydzy MON810 do siewu  po zobowiazaniu siê firmy Monsanto do dodatkowego monitoringu swoich upraw transgenicznych w Niemczech,

19 grudnia 2007 Reuters poda³, ¿e Francja zatosuje tak zwan± klauzulê bezpieczeñstwa przys³ugujac± pañstwom UE, polegajac± na wstrzymaniu implementacji prawa na  podstawie przypuszczenia, ¿e jego wprowadzenie mo¿e naraziæ lokaln± populacjê na ryzyko, i przed³u¿y zakaz u¿ywania i sprzeda¿y ro¶lin GMO,  je¶li nowo powo³any komitet ds GMO nie udowodni do 9 lutego 2008r., ¿e s± one bezpieczne dla ¶rodowiska i zdrowia,  Przeciwnicy GMO we Francji s± zdania, ¿e nawet wprowadzenie szeregu zobowiazañ dla rolników uprawiajacych ro¶liny GMO w nowym prawie, np. “¿e podejma oni odpowiednie kroki, aby unikn±æ szerokiego rozprzestrzeniania siê nasion GMO w ¶rodowisku” i “ubezpiecz± swoje uprawy na wypadek konieczno¶ci kompensacji strat poniesionych przez innych farmerów”, nie daje gwarancji bezpieczeñstwa a wrêcz przeciwnie stworzy drogê do legalizacji rozszerzania upraw GMO we Francji.

 

07.06.2008. 10:10